De 6 strategieën
Een strategie is gedrag dat je inzet om een bepaald doel te bereiken. Zo kun je als doel hebben dat het gezellig is thuis, dat je kinderen op tijd op school komen of dat je je deadlines haalt op werk. Per dag maak je duizenden grote en kleine keuzes, vaak onbewust. En daar is niets mis mee.
Het gaat pas wringen als je merkt dat je leven niet verloopt zoals je dat graag zou willen. Wanneer je dit soort gedachten hebt:
- Waarom laat ik toch steeds weer over me heen lopen?
- Waarom ben ik altijd degene die rekening houdt met iedereen?
- Waarom voel ik me schuldig als ik een keer nee zeg?
- Waarom voel ik me verantwoordelijk voor hoe anderen zich voelen?
- Ik wil er graag voor anderen zijn, maar wanneer denkt er eens iemand aan mij?
- Waarom moet ik altijd de problemen oplossen?
- Waarom ben ik altijd degene die ziet waar het misgaat?
Binnen Levensrad heb ik de strategieën Pleasen, Aanpassen, Oplossen, Dragen, Redden en Verdragen gedefinieerd. Iedere strategie heeft een eigen doel. Je bereikt er ook daadwerkelijk iets mee. Maar het kost je ook wat.
Het kan heel goed zijn dat je de beschrijvingen van verschillende strategieën herkent, omdat je zelfs binnen 1 specifieke situatie, met 1 persoon zelfs kunt ervaren dat je verschillende strategieën herkent.
Voorbeeld
Je partner wil je de volgende zondagmorgen heel lief een kopje koffie of thee brengen. Het liefste slaap je uit en wil je uit jezelf wakker worden nu je eindelijk geen wekker hebt staan. Je partner vraagt of je graag om 10 uur je bakkie wilt. Uiteindelijk stem je dan maar in met half 11.
- Het kan zijn dat je je partner niet wil kwetsen (Pleasen)
- Dat je niet lastig wilt zijn (Aanpassen)
- Bij jezelf denkt: “Zo erg is het niet om alvast een tijd af te spreken morgenochtend, anders slaap ik toch maar een gat in de dag…” (Verdragen)
Het punt is dat deze processen vaak onbewust verlopen en dat je vanuit een bepaald automatisme reageert. Daarom is het zo geniepig.
De zes strategieën
De vraag waar het binnen Levensrad om draait is dus: welke strategieën zet je onbewust in? Je leert hier niet assertiever te worden of vaker nee te zeggen. Als je niet weet dat deze onbewuste processen onder jouw gedrag zitten, gaat dat namelijk niet werken.
Als je niet weet dat je een keuze hebt, kun je niet kiezen.
| Strategie | Functie van de strategie | Winst | Kosten |
|---|---|---|---|
| Pleasen | Het vermijden van teleurstelling of afwijzing van de ander | Het behouden van harmonie of goedkeuring | Je gaat vaker over je grenzen omdat je minder nee zegt |
| Aanpassen | Gericht op het verkleinen van verschillen tussen jezelf en de ander door jezelf bijvoorbeeld kleiner maken, minder uit te spreken etc. | Het ervaren van aansluiting en verbondenheid. | Verlies van jouw eigenheid |
| Oplossen | Je ziet een probleem en wilt dat gelijk oplossen | Een gevoel van controle | Je eigen rust en ruimte |
| Dragen | Het proces soepel laten verlopen | De dagelijkse zaken binnen een gezin, afdeling of zelfs organisatie verlopen soepel | Het is een aanslag op je draagkracht |
| Redden | De ander beschermen tegen wat jij denkt dat er mis kan gaan | De ander blijf veilig of overeind | Je verliest zicht op wat van jou en wat van de ander is |
| Verdragen | Het ongemak is nog niet groot genoeg om er iets aan te veranderen | Het geeft je een gevoel van kracht of onafhankelijkheid | Je accepteert meer en langer ongemak dan nodig is |
Wat als het ook anders kan?
Wat als je denkt: ik wil gewoon mezelf kunnen zijn. Zeggen wat ik denk, doen wat ik wil, zonder dat ik me daar steeds schuldig over voel. Ik wil niet altijd degene zijn die alles moet regelen of oplossen. Ik wil er voor anderen zijn, maar niet altijd ten koste van mezelf. En ik wil niet bang hoeven zijn dat onze band verandert als ik een keer voor mezelf kies.
Wat er wél gebeurt is dat je je steeds bewuster wordt wanneer een strategie getriggerd wordt. Precies in dat moment leer je stilstaan en een bewuste overweging te maken: is dit wat ík wil? Aan de buitenkant kan jouw gedrag er nog steeds hetzelfde uitzien, het gaat erom dat je het gedrag doelbewust gaat inzetten.
En ja, uiteindelijk kan het wel degelijk zijn dat je merkt dat je assertiever bent of vaker nee zegt. Als gevolg, niet als doel op zich.
In plaats van dat jouw gedrag als een automatische deuropener wordt ingezet, sta je even stil bij de vraag: wil ik dit wel? En dan kun je alsnog de deur openen. Het uiteindelijke gedrag is wellicht hetzelfde. Maar nu is het doelbewust.
Natuurlijk zijn er ook situaties die deze keuzevrijheid niet in zich hebben, omstandigheden of verantwoordelijkheden die nu eenmaal op jouw schouders rusten. Zelfs in die situatie kan het helpen om te onderzoeken: moet ik dit nu doen?
Soms kun je hulp vragen, iets regelen, zaken anders aanpakken… Vaak is er meer mogelijk dan je in eerste instantie denkt.